16 °C Rethymno, GR
09/12/2022

ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΕΤΕΙΟ

Μνήμες Πολυτεχνείου με άρωμα Ρεθύμνου

Αναφορά στη μεγάλη ιστορική στιγμή που έφερε πιο κοντά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας

Της ΕΥΑΣ ΛΑΔΙΑ

Μια πονεμένη ιστορία και το Πολυτεχνείο. Ξεκίνησε σαν έμβλημα αγώνα μιας γενιάς και κατάντησε εφαλτήριο για τη διεκδίκηση προνομίων και εφήμερης πολιτικής δόξας.

Βέβαια κάθε κανόνας έχει και τις εξαιρέσεις του. Και στις μαρμαρυγές μεγαλείου που απέμειναν παραμένουν οι Ρεθεμνιώτικες παρουσίες, που δεν μπορούσαν να λείψουν από τη μεγάλη αυτή εξέγερσή.

Θυμάμαι ήμουν στα πρώτα βήματα της καριέρας μου σε ένα Ρέθυμνο που έκρυβε έναν αγωνιστικό παλμό κι ας έδειχνε φαινομενική αδιαφορία για το «φόβο των Ιουδαίων».

Η χούντα προσπαθούσε με κάθε τρόπο να κάνει την προπαγάνδα της.

Η είδηση της εξέγερσης έφτασε ως εδώ με τις ανάλογες περιγραφές για να αμαυρωθεί μια κίνηση που έγραφε ιστορία.

Τα φερέφωνα της χούντας μιλούσαν για «κάποιους αλήτες» που δημιουργούσαν προβλήματα και θα έπρεπε να τιμωρηθούν παραδειγματικά.

Σωματεία με διορισμένα διοικητικά συμβούλια έσπευδαν να καταδικάσουν τις ενέργειες αυτές.

Η χούντα αναλώθηκε στο να δίνει εικόνες καταστροφής και βανδαλισμών μετά την έφοδο στο Πολυτεχνείο παραλείποντας φυσικά να αναφερθεί στην τύχη των έγκλειστων που βίωναν μια κόλαση στα κέντρα βασανισμού της ΕΑΤ – ΕΣΑ.

Αργότερα και από προφορικές μαρτυρίες μάθαινε ο κόσμος για τα γενναία αυτά παιδιά, που παρά τα βασανιστήρια, στάθηκαν στο ύψος ενός πραγματικού αγωνιστή υπηρετώντας μέχρι τέλους το σκοπό και υπερασπιζόμενα τις αξίες που πίστευαν.

Και η αρθρογραφία που καταδίκαζε το γεγονός ανθούσε και λουλούδιζε, ενθουσιάζοντας μόνο τους θιασώτες του καθεστώτος και αφήνοντας αδιάφορους τους υπόλοιπους.

Κάποιος μάλιστα είχε δημοσιεύσει κι ένα σχετικό άρθρο που έσπευσε δυο χρόνια αργότερα, όταν αποκαταστάθηκε η δημοκρατία, να το αναμορφώσει αποκαθιστώντας τη λέξη «αλήτες» με την άλλη την πραγματική έκφραση της αλήθειας «ήρωες».

Εκείνο το διήμερο της αγωνίας για την τύχη των ελεύθερων πολιορκημένων του Πολυτεχνείου, ο Ρεθεμνιώτης με την φωνή Αρχαγγέλου, ο αξέχαστος Νίκος Ξυλούρης έστελνε το μεγάλο μήνυμα. Κι από ένα μπαλκόνι λίγο παραπέρα η τραγουδίστρια της νίκης Σοφία Βέμπο απαντούσε με το «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά».

Έτσι έγινε έμβλημα τιμή το Πολυτεχνείο. Και μόλις αποκαταστάθηκε η δημοκρατία ελάχιστοι ήταν αυτοί που δεν δήλωσαν συμμετοχή στην εξέγερση μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο. Τόση ανάγκη είχαν να πάρουν έστω και δανεική λίγη δόξα από τη μεγάλη αυτή ιστορική στιγμή που δόξασε τη Δημοκρατία.

 

Ρεθεμνιώτες στη συντονιστική επιτροπή και η μαρτυρία του Ολύμπιου Δαφέρμου

Από τους αδιαμφισβήτητους πάντως αγωνιστές ήταν τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής που πήρε πάνω της όλο το βάρος της εξέγερσης με τους δικούς μας Ολύμπιο Δαφέρμο και Γιάννη Γεωργακάκη ανάμεσά τους.

Ολύμπιος Δαφέρμος

Ο Ολύμπιος Δαφέρμος γεννημένος στην Αξό το 1947 είχε στο «αίμα» του το γονίδιο της αντίδρασης σε κάθε τι που υπονόμευε τη δημοκρατία και την ελεύθερη έκφραση. Πώς έφθασε όμως να είναι μέλος της συντονιστικής επιτροπής στα γεγονότα του Πολυτεχνείου;

Σε μια σπάνια μαρτυρία του αναφέρει μεταξύ άλλων:

«Πριν από το ξεκίνημα του αντιστασιακού φοιτητικού κινήματος ο χώρος αυτός ήταν πλήρως διασπασμένος. Καμιά συλλογική εκδήλωση. Ανεξάρτητες παρέες υπήρχαν, με διάφορα ενδιαφέροντα. Σχέσεις ανάμεσα στις παρέες ελάχιστες. Κανείς δεν γνώριζε τι ρόλο παίζει ο άλλος.

Και βέβαια καμιά συνδικαλιστική δράση ή πολιτική συζήτηση.

Κάποιο απόγευμα, κατά τη διάρκεια του μαθήματος των στοιχείων μηχανών, όπου εργαζόμασταν μόνοι μας με τη βοήθεια των επιμελητών, φοιτητές, διορισμένοι στα διοικητικά συμβούλια των φοιτητικών συλλόγων, μπαίνουν στην αίθουσα για ανακοινώσεις. Ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε κάτι τέτοιο. Δεν έμαθα αν αυτό συνέβη και σε κάποια άλλη σχολή του Πολυτεχνείου ή επιλέχτηκε μόνο η σχολή των Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων επειδή προσέλκυε τους πιο διαβαστερούς φοιτητές, άρα, σύμφωνα με τη λογική του καθεστώτος, τους πιο «ακίνδυνους». Έγινε αντιπαράθεση μαζί τους. Κάποιοι γνωριστήκαμε και δημιουργήθηκε αμέσως ο αντιστασιακός πυρήνας της σχολής.

Αμέσως μετά η διορισμένη από το καθεστώς Διοικούσα Επιτροπή Συλλόγων ΕΜΠ οργανώνει, για πρώτη φορά, φοιτητική συγκέντρωση στο αμφιθέατρο Γκίνη, τον Ιανουάριο του 1972. Ο πυρήνας που μόλις είχε σχηματιστεί δραστηριοποιείται. Δεν είχαμε ιδέα από φοιτητικό συνδικαλισμό. Δεν ξέραμε τι διαφέρει η συγκέντρωση από τη συνέλευση, δεν ξέραμε πώς λειτουργεί η συνέλευση. Τι είναι σύλλογος. Ψάξαμε και βρήκαμε προδικτατορικούς φοιτητές με συνδικαλιστική δράση. Μας ενημέρωσαν, μας παρέπεμψαν στον αστικό κώδικα και μας έδωσαν καταστατικά των παλαιών φοιτητικών συλλόγων. Διαβάζαμε, ρωτούσαμε και συζητούσαμε. Αποφασίσαμε να διαλύσουμε τη συγκέντρωση, αφού δεν θα μπορούσαμε να την ελέγξουμε. Μας έλειπαν γνώσεις, θέσεις και εμπειρία. Επίσης δεν μπορούσαμε να εκτιμήσουμε τι απήχηση θα είχε η πρωτοβουλία μας. Μοιράσαμε ρόλους και περιμέναμε.

Στη συγκέντρωση τρέμαμε. Ήταν όμως ωραία τρεμούλα. Τη συγκέντρωση αυτή τη θυμάμαι περισσότερο από όλες τις μετέπειτα δράσεις μας. Η αντιπαράθεση με τους διορισμένους έγινε σε χαμηλούς τόνους. Ζητήσαμε συνέλευση για να πάρουμε αποφάσεις, αμφισβητώντας την εγκυρότητα της συγκέντρωσης. Έγινε κόντρα και η συγκέντρωση διαλύθηκε. Έμειναν μόνοι τους οι διορισμένοι στο αμφιθέατρο.

Άρχισαν οι κλήσεις στην ασφάλεια, στην οποία οι φοιτητές δοκίμασαν τόσο τις απειλές όσο και τους άγριους ξυλοδαρμούς των ασφαλιτών. Εκεί προβάλαμε το άλλοθι των φοιτητικών προβλημάτων. Όμως θέλαμε και ξέραμε από την αρχή ότι η δράση μας στρεφόταν εναντίον της δικτατορίας. Δεν μας απασχόλησε η λύση των όποιων προβλημάτων μας. Απλώς τα χρησιμοποιούσαμε κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων μας. Επιβεβαιωτικό του ισχυρισμού αυτού είναι και το γεγονός ότι το αφκ δεν ζήτησε ποτέ διάλογο με το καθεστώς για οποιονδήποτε λόγο. Το αφκ από το ξεκίνημα του στράφηκε εναντίον του καθεστώτος.

Μετά τη συγκέντρωση αυτή άρχισε να υπάρχει μια σχετική κινητικότητα στο φοιτητικό χώρο, η οποία αυξάνεται με τη διαδικασία συλλογής υπογραφών για την προσφυγή στα δικαστήρια με το αίτημα του διορισμού νέων διοικητικών συμβουλίων στους φοιτητικούς συλλόγους και τη διενέργεια εκλογών. Η σχετική νομοθεσία είχε τεθεί σε ισχύ.

Θεωρώ ότι η πρωτοβουλία των φοιτητών της Νομικής για προσφυγή στα δικαστήρια, που την ακολουθήσαμε και εμείς και άλλες σχολές, ήταν σοφή. Από την πλήρη ακινησία δεν δημιουργείται κίνημα χωρίς καν να γνωρίζονται μεταξύ τους οι φοιτητές. Η διαδικασία συλλογής υπογραφών -διαδικασία χαμηλού κινδύνου- επέτρεψε τη συγκρότηση του φοιτητικού χώρου. Γνωριστήκαμε, αποκτήσαμε συνοχή και αρχίσαμε να απομονώνουμε δυναμικά τους διορισμένους. Οι τελευταίοι δεν μπορούσαν πια να σταθούν στο προαύλιο. Με κάθε αφορμή που δινόταν, οργανώναμε κινητοποιήσεις.

Όσοι φοιτητές έβγαιναν μπροστά τούς καλούσαμε στους πυρήνες χωρίς άλλες διατυπώσεις. Αρκούσε ότι δημόσια τόλμησαν να εκφράσουν τη δημοκρατική τους άποψη. Δεν λαθέψαμε ούτε μία φορά. Οι πυρήνες λειτουργούσαν περισσότερο σαν φιλικές παρέες. Οι ζεστασιά στις σχέσεις, η αλληλοαποδοχή, ο αλληλοσεβασμός, ακόμη και όταν διαφωνούσαμε, καθόριζε το κλίμα των συζητήσεων, πριν καλά καλά γνωριστούμε μεταξύ μας. Ήταν μια όαση μέσα στη μουντή έρημο της χούντας.

Ο τρόπος λειτουργίας, δράσης και οργάνωσης του αφκ δεν μοιάζει καθόλου με εκείνο των αντιστασιακών οργανώσεων. Πυρήνες, εκλεγμένες επιτροπές, «πηγαδάκια», μικροδιαδηλώσεις, συγκεντρώσεις, δημοσιεύματα στα «Νέα», ανακοινώσεις, κάτω από τα απειλητικά βλέμματα των ασφαλιτών συνιστούν ένα πλέγμα δυναμικό, ζωντανό, ευέλικτο και τελικά επικίνδυνο για το καθεστώς, αφού, εκτός των άλλων, οι κατασταλτικοί του μηχανισμοί δεν διαθέτουν παρόμοια εμπειρία από τη δράση τους εναντίον του αριστερού κινήματος. Οι ασφαλίτες ψάχνουν για υποκινητές και παράνομες κομμουνιστικές οργανώσεις. Υποβαθμίζοντας το αυτόνομο κίνημα εκ των πραγμάτων, του δίνουν χρόνο για να αναπτυχθεί.

Εξέγερση Πολυτεχνείου. Μόλις την προηγούμενη μέρα είχα φτάσει στην Αθήνα μετά την επαναχορήγηση αναβολής στράτευσης στους στρατευμένους φοιτητές από τη δοτή κυβέρνηση Μαρκεζίνη.

Η παρουσία των στρατευμένων φοιτητών στο Πολυτεχνείο, κουρεμένοι και κάποιοι με στρατιωτικά ακόμη, ανυψώνει το ηθικό των συγκεντρωμένων. Θεωρήθηκε ως νίκη του κινήματος, μιας και ήταν πάγιο αίτημά του η επιστροφή τους.

Βρίσκομαι μπροστά σε ένα κίνημα που ξεπερνά και τους ίδιους τους φοιτητές που το προκάλεσαν. Πολύ περισσότερο εμένα που για εννέα μήνες βρισκόμουν στο στρατό.

Λίγο πολύ κοιτάζω τα πράγματα σα χαμένος. Όντας ανένταχτος, στερούμουν και γραμμής…

Η αυθόρμητη εξέγερση οδηγήθηκε αυθόρμητα σε μετωπική σύγκρουση με το αρματοφόρο καθεστώς. Το σύνθημα «ή τώρα ή ποτέ», που εξέφραζε με τον πλέον δραματικό τρόπο πως «μόνο εμείς υπάρχουμε», βρήκε την αιματηρή πραγμάτωσή του.

Οι οργανωμένες δυνάμεις όχι μόνο δεν μπόρεσαν να επηρεάσουν την εξέλιξη της εξέγερσης αλλά αντίθετα, κατά τη διάρκεια του τριημέρου, διαλύθηκαν με την ουσιαστική έννοια του όρου. Οι «γραμμές» δεν τηρήθηκαν. Οι καθοδηγητές απέτυχαν. Τα μέλη αυτονομήθηκαν.

Τα αριστερά ηγετικά σχήματα δεν θέλησαν ή δεν μπόρεσαν κατά τη διάρκεια του αφκ να προσαρμόσουν τη θεωρία τους στην πραγματικότητα. Αντίθετα… Επόμενο ήταν λοιπόν και στο Πολυτεχνείο να βρεθούν εκτός πραγματικότητας.

Στο κίνημα κυριάρχησε η διαίσθηση. Κανείς δεν ανέλυσε, σχεδίασε, οργάνωσε και προγραμμάτισε τη φυσιογνωμία και τη δράση του κινήματος. Αρκετές φορές παίρναμε αποφάσεις πάνω στη βράση των γεγονότων και μετά ψάχναμε τα επιχειρήματα για να τις υποστηρίξουμε, αν χρειαζόταν. Σπάνια κάναμε λάθος.

Αυτό το αυτόνομο κίνημα που δεν είχε καθοδηγητές και οπαδούς, αλλά μόνο συμμετέχοντες, είχε πάθος, ένταση, ενέργεια, συγκινήσεις, χαρά, ανιδιοτέλεια, αξιοπρέπεια, συντροφικότητα και φιλία. Η αίσθηση ότι συμμετείχες στη δημιουργία ιστορικών γεγονότων σού έδινε μια πληρότητα που άγγιζε τα όρια της ευτυχίας.

Ήταν η ψυχή μας γεμάτη. Η βίωση αυτής της εμπειρίας σε πήγαινε μακριά. Στην κατεύθυνση της ανίχνευσης ενός νοήματος καθολικής απελευθέρωσης.

Προσωπικά είχα αφεθεί πλήρως στη γοητεία αυτού του κινήματος με αποτέλεσμα να σμικρυνθούν στο ελάχιστο όλες μου οι άλλες ανθρώπινες διαστάσεις».

 

 Γιάννης Γεωργακάκης-Λεωνίδας Τζιανουδάκης-Μανόλης Κλάδος

Από τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής της κατάληψης του Πολυτεχνείου και ο Γιάννης Γεωργακάκης, από την οικογένεια των γνωστών αγωνιστών.Συμμετείχε στην εξέγερση ως ανένταχτος, ενώ δεν φαίνεται να μπλέχτηκε ποτέ με την κεντρική πολιτική σκηνή. Τέλειωσε τις σπουδές του στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και συνέχισε την επαγγελματική του πορεία ως  ένας από τους καταξιωμένους Γλύπτες, συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Μια ιστορική φωτογραφία που έχει τραβήξει ο δημοσιογράφος Κώστας Ζηρίνης. Από αριστερά προς τα δεξιά: Λεωνίδας Τζιανουδάκης, χημικός, Γιώργος Μερτίκας μετέπειτα εκδότης του περιοδικού «Λεβιάθαν», Μανόλης Κλάδος, χημικός

Μια φωτογραφία ωστόσο ταυτοποιεί δυο ακόμα συμπολίτες. Υπάρχει σε επετειακή έκδοση της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας» και την έχει τραβήξει ο δημοσιογράφος Κώστας Ζηρίνης. Πρέπει να ήταν ή την παραμονή ή ανήμερα της εισβολής στο Πολυτεχνείο. Συνόδευε το ηχητικό ντοκουμέντο του Πολυτεχνείου που διανεμήθηκε από την Ελευθεροτυπία.

Αν και ταλαιπωρημένα μπορείς να αναγνωρίσεις από αριστερά προς τα δεξιά Λεωνίδα Τζιανουδάκη, χημικό, Γιώργο Μερτίκα μετέπειτα εκδότη του περιοδικου Λεβιάθαν, Μανόλη Κλάδο χημικό.

Ο Λεωνίδας Τζιανουδάκης με δυσκολία δέχτηκε να μας μιλήσει θεωρώντας ότι έκανε απλά το καθήκον του. Φοιτητής κι αυτός μαζί με τους Μερτίκα και Κλάδο βρέθηκε μέσα στις ροές των πολιτών που έσπευσαν για συμπαράσταση των εγκλείστων του Πολυτεχνείου.

Μας αποκάλυψε μάλιστα ότι τον ξάφνιασε όταν την πρωτοείδε η φωτογραφία αυτή στην εφημερίδα, που του θυμίζει μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της ζωής του.

Από την παρέα αυτή ο ίδιος και ο Μανόλης Κλάδος είναι μόνιμοι κάτοικοι Ρέθυμνου.

Ο Λεωνίδας Τζιανουδάκης αποφοίτησε από το Χημικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1977.Διορίστηκε το 1979 στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.Αγάπησε την αίθουσα και αυτό με το οποίο ασχολήθηκε.

Επί 15 χρόνια ήταν υπεύθυνος στο Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ) Ρεθύμνου. Εδώ έμαθε πολλά και κυρίως πόσα λίγα είναι αυτά που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε.

Με την βοήθεια και την εμπειρία εξαιρετικών συνεργατών, συντέλεσε ώστε να δημιουργηθεί ένας χώρος που μάλλον βοήθησε αρκετούς και αυτό είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη θητεία του.

Εργάσθηκε για τρία χρόνια στο Εργαστήριο Διδακτικής Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης, και δίπλα στον Καθηγητή Παναγιώτη Μιχαηλίδη έμαθε να βλέπει τις Φυσικές Επιστήμες με «άλλο μάτι». Πίσω και πέρα από αυτές.

Υπήρξε για πολλά χρόνια τακτικός επιμορφωτής του ΠΕΚ Ηρακλείου.

Μετά την συνταξιοδότησή του το 2010 τιμήθηκε από την Διεύθυνση Β/μιας Εκπ/σης Ρεθύμνου, από την ΠΑΝΕΚΦΕ της οποίας είναι επίτιμο μέλος και από το Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης της Ένωσης Ελλήνων Χημικών για την συμβολή του στη διάδοση της χημείας.

 

Επετειακές εκδηλώσεις στο Ρέθυμνο 

Αμέσως μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας άρχισε και το Ρέθυμνο να τιμά με πολλές εκδηλώσεις την επέτειο. Εκείνη η γενιά ένοιωθε όπως η προηγούμενη που είχε δοξαστεί στην εποποιία του 40. Κι έκανε γιορτή το συναίσθημα για τη μεγάλη αυτή ιστορική πράξη.

Από τους πρωτοστάτες κάθε εκδήλωσης για το Πολυτεχνείο ο αξέχαστος δικηγόρος Κώστας Ανδρουλιδάκης με την υπέροχη φωνή.

Ο αξέχαστος Κωστής Ανδρουλιδάκης

Είχε βάλει σκοπό να αναβιώνει εκείνες τις μεγάλες στιγμές του Νοέμβρη 1973 με πρωτοβουλίες του που αναβάθμιζαν το πολιτιστικό μας γίγνεσθαι. Η επέτειος του είχε εμπνεύσει κι ένα εξαιρετικό ποίημα που κάποια στιγμή θα πρέπει να αναδειχθεί.

Από τις αξέχαστες εκδηλώσεις και μια εκπομπή στον 9,80 που άφησε εποχή.

Διαβάσαμε, θυμάμαι, αποσπάσματα από Λούλα Αναγνωστάκη και άλλους συγγραφείς που είχαν εμπνευστεί από την επέτειο του Πολυτεχνείου με τραγούδια επίκαιρα.

Έτσι στη μνήμη μου κάθε επέτειος της εξέγερσης των φοιτητών έχει την υπογραφή παρουσίας του Κωστή Ανδρουλιδάκη, που έφυγε τόσο πρόωρα. Με το ίδιο πάθος που ο Μάρκος Πολιουδάκης αναφερόταν στη Μάχη της Κρήτης και ο Σπύρος Μαρνιέρος στο ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους ο αξέχαστος δικηγόρος ξυπνούσε μνήμες του Πολυτεχνείου.

Μια ακόμα λεπτομέρεια αξίζει να καταγραφεί στις μνήμες του Ρεθύμνου. Η ιστορική φωτογραφία την ώρα που το τανκ ρίχνει την πόρτα του Πολυτεχνείου ήταν πρωτοβουλία μιας ομάδας Ολλανδών που κάλυπταν δημοσιογραφικά τα γεγονότα έχοντας ανάμεσά τους μια γνωστή και για χρόνια πολύτιμη παρουσία στην ακαδημαϊκή οικογένεια του Ρεθύμνου την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης κα Ιωάννα Ιωαννίδου.

Εκείνη, που μας τιμούσε με τη φιλία της, μας αποκάλυψε αυτή τη σημαντική λεπτομέρεια που αξίζει να την αναφέρουμε. Γιατί αποτελεί μεγάλο κατόρθωμα μιας και την ώρα εκείνη επικρατούσε χαμός ολόγυρα και μέσα στη σαστιμάρα όσων βρίσκονταν μπροστά στις ερπύστριες, χρειαζόταν μεγάλο κουράγιο να σκεφτείς πώς να απαθανατίσεις εικόνες που βεβαίωναν μια τόσο σκληρή πραγματικότητα.

Τιμάται η επέτειος του Πολυτεχνείου ακόμα μια φορά με τις καθιερωμένες εκδηλώσεις. Κρίμα μόνο που έγινε μια ευκαιρία για να δρουν οι αψυχολόγητοι γνωστοί άγνωστοι που αμαυρώνουν την επέτειο με τα επεισόδια που δημιουργούν.

Ένα από τα θλιβερά φαινόμενα που κάποια στιγμή να ευχηθούμε να εκλείψει. Για να τιμάται πραγματικά η μεγάλη αυτή επέτειος, που έγραψε την αρχή του τέλους της δικτατορίας των συνταγματαρχών και συνέβαλε αποτελεσματικά στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας.