Διευκολύνονται οι διαδικασίες έξωσης των ενοικιαστών από 1η Ιανουαρίου του 2026 – Σε εξέλιξη εκατοντάδες πλειστηριασμοί κατοικιών σε όλη την Κρήτη
Χιλιάδες υπολογίζονται ότι είναι οι μισθώσεις ακινήτων στην Κρήτη, με συστηματικές ανακολουθίες ανάμεσα στις δηλωμένες και στις πραγματικές τιμές των ενοικίων, μισθώματα τα οποία σε πολλές περιπτώσεις, είτε δεν δηλώνονται καθόλου στην εφορία, είτε υποδηλώνονται. Σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες της ΑΑΔΕ, στο πλαίσιο διερεύνησης των μισθωμάτων που δηλώθηκαν στο Ε1 αρκετών ενοικιαστών, με αφορμή τις αιτήσεις για λήψη της επιστροφής ενός ενοικίου από το κράτος, προέκυψε ότι τα λεγόμενα «μαύρα» ενοίκια έχουν ισχυρή παρουσία στη σημερινή ελληνική, στεγαστική πραγματικότητα. Ενοίκια που ενώ αγγίζουν τα 400 και τα 500 ευρώ για μία απλή γκαρσονιέρα, οι ιδιοκτήτες αυτών και οι ενοικιαστές, συνάπτουν μισθωτήρια συμβόλαια, στα οποία δηλώνεται μερικώς το συνολικό ποσό του μισθώματος, προκειμένου να απαλλαγούν από πρόσθετες φοροεπιβαρύνσεις. Το αποτέλεσμα είναι για το ίδιο ακίνητο με πραγματικό ενοίκιο 400 ευρώ, να «φαίνεται» υποπολλαπλάσιο και αισθητά μειωμένο το ποσό που εν τέλει καταβάλλεται. Σύμφωνα με ενημέρωση της ΑΑΔΕ, σε ορισμένες περιπτώσεις αιτήσεων των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου, προέκυψαν χαμηλότερες πληρωμές, οι οποίες οφείλονται σε λανθασμένη ή ελλιπή δήλωση της ετήσιας δαπάνης ενοικίου από τον ενοικιαστή. Τα στατιστικά για την επιδότηση ενοικίου κατέγραψαν ότι από τους συνολικά 900.000 δικαιούχους σε όλη τη χώρα, οι 180.000 δήλωσαν ενοίκιο έως 100 ευρώ, ενώ 630.000 ανέφεραν ποσά μεταξύ 100 και 400 ευρώ. Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της αναφορικά με το δικαίωμα τροποποιητικών δηλώσεων που είχαν οι ενοικιαστές μέχρι τις 30/12/25, «ο ενοικιαστής υποχρεούται να δηλώσει ΜΟΝΟ τα ετήσια ποσά ενοικίου, που πράγματι έχει καταβάλει και ΟΧΙ και τα τυχόν οφειλόμενα ποσά», ενώ επίσης προσθέτει ότι «η ακριβής καταγραφή της πραγματικής δαπάνης ενοικίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σωστή εφαρμογή του μέτρου και την προστασία του συμφέροντος των πολιτών». Επιπλέον, όπως τονίζει η ΑΑΔΕ, εντοπίστηκαν ακραίες περιπτώσεις με πολύ μικρά δηλωθέντα ενοίκια, δίνοντας παραδείγματα ακινήτων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη. Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι ένα ακίνητο 107 τ.μ. στα Χανιά είχε δηλωθέν μηνιαίο ενοίκιο στα 5 ευρώ, στο Ε1 των ενοικιαστών και στο ηλεκτρονικό μισθωτήριο. Σημειώνεται ότι όσοι υπέβαλλαν επιτυχημένες τροποποιητικές δηλώσεις, θα λάβουν τις πληρωμές τους μέχρι τις 15 Ιανουαρίου.
Τα μαύρα ενοίκια αποτελούν ουσιαστικά ένα διαρκές και αυτοτροφοδοτούμενο πρόβλημα στη στεγαστική αγορά, το οποίο υπονομεύει την προσβασιμότητα στην ήδη δυσεύρετη κατοικία και εν τέλει επιβαρύνει μακροπρόθεσμα και συνολικά σε οικονομικό επίπεδο τους ενοικιαστές. Ένα από τα αποτελέσματα αυτής της πρακτικής είναι ότι οι νόμιμες τιμές ενοικίων ανεβαίνουν διαρκώς, καθώς οι ιδιοκτήτες αντισταθμίζουν το φορολογικό και οικονομικό κόστος με υψηλότερα μισθώματα, ενώ η αγορά κατοικίας παραμένει σχεδόν ανεξέλεγκτη και αδιαφανής. Αυτή η κατάσταση έχει δημιουργήσει φαύλο κύκλο, δηλαδή μια κατάσταση όπου η παραοικονομία, η ακρίβεια και η φοροδιαφυγή αλληλοενισχύονται, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την εύρεση προσιτής κατοικίας. Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Ένωση Προστασίας Καταναλωτή Κρήτης, χιλιάδες ιδιοκτήτες είτε υποβάλλουν λανθασμένα στοιχεία είτε αποκρύπτουν τις πραγματικές τιμές, γεγονός που επιτείνει την κρίση στην ενοικιαστική αγορά και επιβαρύνει τόσο το φορολογικό σύστημα όσο και τους ίδιους τους ενοικιαστές.
Σε αυτό το τοπίο εντεινόμενης στεγαστικής κρίσης, που σαφώς αφορά και το Ρέθυμνο και την Κρήτη, από 1η Ιανουαρίου του 2026, εφαρμόζονται μάλιστα νέες νομοθετικές ρυθμίσεις που αποδυναμώνουν ακόμα περισσότερο τους ενοικιαστές. Συγκεκριμένα απλοποιείται η διαδικασία εξώσεως και η απομάκρυνση του ενοικιαστή μπορεί να προκύψει με εξώδικο από τον δικηγόρο του ιδιοκτήτη, παρακάμπτοντας την παρέμβαση του δικαστή, που συνήθως παρείχε χρόνο και περιθώριο εξέτασης κοινωνικών κριτηρίων. Την ίδια ώρα, επίσης μεγάλο και εκτεταμένο θεωρείται στην Κρήτη το πρόβλημα των πλειστηριασμών, με πολλά νοικοκυριά να έχουν χρέη που χαρακτηρίζονται μη βιώσιμα. Ακόμα και μετά από σημαντικές μειώσεις, η αποπληρωμή αυτού του χρέους καθίσταται ανέφικτη, με αποτέλεσμα εκατοντάδες ή και χιλιάδες άνθρωποι να αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους και να καταφεύγουν σε καθεστώς φτώχειας. Η έλλειψη ελέγχου κατά την περίοδο υπερδανεισμού των προηγούμενων δεκαετιών, η ανεύθυνη χορήγηση πιστώσεων από τράπεζες και η εμπλοκή εγγυητών χωρίς επαρκή περιουσιακή βάση έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδα αυτούς τους ανθρώπους. Προκειμένου να βρεθούν και να υιοθετηθούν λύσεις απέναντι σε αυτές τις δυσμενείς συνθήκες, προτείνεται αξιοποίηση εργαλείων ρύθμισης χρεών, ή ακόμη και πτωχευτική διαδικασία, όπου δεν υπάρχει άλλη διέξοδος, ώστε να δοθεί δυνατότητα επανεκκίνησης χωρίς δια βίου οικονομική εξουθένωση.
«Ένας ιδιοκτήτης που δηλώνει κανονικά το μίσθωμα του ακινήτου του, δεν έχει να φοβηθεί τίποτα»
Τη δυνατότητα για τροποποιητικές δηλώσεις στο Ε1 των ενοικιαστών που αιτήθηκαν την επιστροφή ενοικίου έδωσε η ΑΑΔΕ μέχρι το τέλος του 2025, προκειμένου να αποκατασταθούν τυχόν ανακρίβειες και αποκλίσεις από τα πραγματικά δηλωμένα ενοίκια. «Τώρα που κάποιοι μισθωτές ήθελαν να πάρουν την επιστροφή του ενός ενοικίου, εκεί διαπιστώθηκε ότι κάποιες από τις δηλώσεις ήταν πραγματικά αστείες. Όταν μιλάμε για ένα δυάρι ή τριάρι διαμέρισμα με μόνο 200 και 300 ευρώ ενοίκιο, η ΑΑΔΕ είδε το Ε1 του εκάστοτε ενοικιαστή, έκανε τη διασταύρωση και κατάλαβε ότι πολλές δηλώσεις ενοικίων είχαν εξαιρετικά χαμηλά ποσά, κάτι που στην Κρήτη δεν συμβαίνει, να έχουμε τόσο χαμηλά ενοίκια», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.» η Ιωάννα Μελάκη, πρόεδρος της Ένωσης Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης, εξηγώντας παράλληλα, ότι υπάρχουν πολλές καταγγελίες από ενοικιαστές, οι οποίοι καταγγέλλουν τόσο παράτυπες συμφωνίες με ιδιοκτήτες, όσο και απόπειρες εξώσεων. Ο ρόλος της Ένωσης, σύμφωνα με την κ. Μελάκη είναι να προστατεύει τους καταναλωτές, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θα τους δικαιώσει εις βάρος των ιδιοκτητών. «Εμείς εφαρμόζουμε τη νομοθεσία», ξεκαθάρισε η κ. Μελάκη, τονίζοντας επίσης ότι οι ιδιοκτήτες ακινήτων που προχωρούν σε πραγματικές δηλώσεις των μισθωμάτων δεν έχουν να φοβηθούν κάτι. Αντίθετα, οι ενοικιαστές που συναινούν σε μία συμφωνία φοροδιαφυγής και υποδηλωμένων ενοικίων είναι και εκείνοι συνένοχοι. Σε κάθε περίπτωση, η κ. Μελάκη σημείωσε ότι «η πολιτεία πρέπει να βρει λύσεις για το που θα στεγάσει τον πληθυσμό στο νησί, τους καθηγητές και όλους τους ανθρώπους που έρχονται στην Κρήτη για εργασιακούς λόγους, γιατί εξαιτίας και του τουρισμού, δεν υπάρχει στέγη».
Πολλά τα εξώδικα στην Κρήτη – Νομοθετική διευκόλυνση για τους ιδιοκτήτες από το νέο έτος
Επιπλέον, σύμφωνα με την κ. Μελάκη, εφαρμόζονται νέες νομοθετικές ρυθμίσεις από την 1η Ιανουαρίου του νέου έτους, οι οποίες μοιάζουν ευνοϊκές υπέρ των ιδιοκτητών ακινήτων και σχετίζονται με την απλοποίηση στις διαδικασίες έξωσης. «Με ένα απλό εξώδικο, ο ενοικιαστής θα πρέπει να εγκαταλείπει το σπίτι του. Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία δεν γίνεται δικαστική κατάθεση έξωσης – αγωγής και ο δικηγόρος μπορεί να κάνει ένα εξώδικο και με αυτό το εξώδικο να καλέσει τον ενοικιαστή να αφήσει το ενοικιαζόμενο οίκημα. Προηγουμένως πηγαίναμε στο δικαστήριο, αναφέραμε και τους κοινωνικούς παράγοντες αδυναμίας πληρωμής για παράδειγμα, μας δινόταν μία παράταση, ενώ τώρα δεν θα γίνεται αυτό». Όπως εξήγησε η κ. Μελάκη, το σκεπτικό της νέας ρύθμισης ουσιαστικά έγκειται στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και στην επιτάχυνση εκδικασμών υποθέσεων που έπαιρναν παράταση ακόμα και πέντε χρόνια. «Από την άλλη δίνει μεγάλη αξία στους δικηγόρους των μισθωτών, οι οποίοι τώρα θα βγάζουν τις διαταγές πληρωμής. Έχουμε μία μεγάλη αλλαγή. Κατανοούμε ότι είναι αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, αλλά εμείς ως πολίτες – ως κοινωνία δεν θα έχουμε απέναντι τον φυσικό μας δικαστή, αλλά θα έχουμε τον δικηγόρο του αντιδίκου μας», σημείωσε και επίσης συμπλήρωσε ότι τα εξώδικα στην Κρήτη, που αφορούν τις ενοικιάσεις είναι πάρα πολλά. «Ήδη οι δικηγόροι έχουν ειδοποιήσει σε φιλικό τόνο τους ενοικιαστές, χωρίς να έχουν ενεργοποιήσει ακόμα τα εξώδικα, αλλά αφού τους δίνει πλέον αυτό το δικαίωμα ο νόμος, θα το κάνουν σύντομα», ανέφερε η κ. Μελάκη. Τέλος, όπως ξεκαθάρισε, πρόκειται για ένα νομοθετικό πλαίσιο που «θα φέρει εχθρότητα, μίσος, γιατί ο καθένας θα διεκδικεί τα δικαιώματα και τις ανάγκες του».
«Οι πλειστηριασμοί είναι εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες»
Εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες είναι οι πλειστηριασμοί σπιτιών και επιχειρήσεων στην Κρήτη, οι οποίοι είτε βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, είτε πρόκειται να διεκπεραιωθούν σύντομα. Ουσιαστικά οι πλειστηριασμοί αφορούν την πώληση ακινήτων μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, διαδικασία κατά την οποία οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν οικονομικές προσφορές για το προς πώληση ακίνητο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι πλειστηριασμοί αφορούν περιουσίες ιδιωτών που έχουν βρεθεί σε θέση αδυναμίας αποπληρωμής των χρεών τους και τα ακίνητά τους έχουν κατασχεθεί από την τράπεζα ή και το δημόσιο. «Οι πλειστηριασμοί είναι ένα μεγάλο θέμα, μία μεγάλη απάτη. Οι πλειστηριασμοί στην Κρήτη είναι πολλοί, γιατί οι άνθρωποι, οι οποίοι δεν φταίνε φυσικά, αγόρασαν σπίτια σε μία εποχή αλόγιστης κατανάλωσης. Φταίει το σύστημα και φταίνε οι τράπεζες, που καλούσαν τον καθένα να πάρει στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και χρήματα για ταξίδια και επενδύσεις στο χρηματιστήριο. Δεν υπήρχε έλεγχος στη χρηματοπιστωτική ικανότητα του κάθε δανειολήπτη, υπήρχε ένας εγγυητής από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον, ο οποίος μπορεί και να μην είχε και κανένα περιουσιακό στοιχείο», ανέφερε η κ. Μελάκη και επίσης σημείωσε ότι αντίστοιχα μεγάλο ζήτημα έχουν και οι εκάστοτε εγγυητές, «διότι στα καλά καθούμενα θα χάσουν το σπίτι τους, χωρίς να έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ. Είναι θέμα που δεν έχει εξεταστεί διεξοδικά και πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα και κάποιος πρόκειται να ενδιαφερθεί για αυτούς». Ωστόσο, η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης, πέρα από τις ενημερώσεις που παρέχει στους ενδιαφερόμενους, λειτουργεί και ως μεσάζοντας εύρεσης διμερών συμφωνιών για συμπολίτες οι οποίοι έχουν χρέη που μπορούν να αποπληρωθούν. «Υπάρχουν εργαλεία και άνθρωποι που μπορούν να μας βοηθήσουν αν το χρέος μας είναι βιώσιμο. Όταν δεν είναι βιώσιμο το χρέος και δεν έχει περιουσιακά στοιχεία, κατευθείαν ο πολίτης οδηγείται στην πτώχευση. Κάνουμε δηλαδή αίτηση πτώχευσης, αποχωριζόμαστε όλα τα περιουσιακά μας στοιχεία και σε τρία χρόνια απαλλασσόμαστε και αρχίζουμε από την αρχή μία κοινωνική και οικονομική ζωή. Υπάρχουν πολλές λύσεις, αλλά κάθε άνθρωπος, κάθε φυσικό πρόσωπο, κάθε επιχείρηση είναι ξεχωριστοί, γιατί λαμβάνεται υπόψη η οικονομική ρευστότητα του καθενός μας», σημείωσε και τέλος ανέφερε: «Αν το χρέος είναι βιώσιμο και το ακίνητο έχει κάποια αξία, μπορούμε να μπούμε σε μία διαδικασία ρύθμισης, μέχρι και να πάρουμε πίσω κάποια χρήματα».
