Μήνας που σημαδεύτηκε με την αναχώρηση σπουδαίων ανθρώπων
Ο τελευταίος πόλεμος και ο εμφύλιος που ακολούθησε έκαναν μακρινές αναμνήσεις εκείνες τις καρναβαλικές εκδηλώσεις, από το Κομιτάτο του κεφιού, αρχές του περασμένου αιώνα που έμειναν στην ιστορία.
Ο Φεβρουάριος έκανε χρόνια να ξαναφορέσει τη γιορτινή φορεσιά του. Ενδιάμεσα μάλιστα πένθησε βαριά απώλειες ανθρώπων που διέγραψαν φωτεινή πορεία στην επίγεια ζήση τους. Όπως μέρα σαν τη σημερινή.
Σαν σήμερα, 13 Φεβρουαρίου 1944, βρήκε ηρωικό θάνατο ο περίφημος Ιωάννης Δραμουντάνης (Στεφανογιάννης). Την ώρα ακριβώς που επιχείρησε να δραπετεύσει από το απόσπασμα, δέχτηκε πισώπλατα τα βόλια των κατακτητών.
Ήταν πράγματι μια κορυφαία μορφή της Αντίστασης . Γεννήθηκε στην ηρωική κωμόπολη του ορεινού Μυλοποτάμου το 1897.
Σε ηλικία είκοσι ετών (1917) παίρνει μέρος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τα Ελληνικά στρατεύματα που πολεμούσαν στο πλευρό της Αντάντ. Η θητεία του στο στράτευμα συνεχίζεται παίρνοντας μέρος στη Μικρασιατική εκστρατεία 1919-1922 και βιώνει τη Μικρασιατική καταστροφή. Σε ηλικία 33 ετών, το 1930, παντρεύεται την Χαρίκλεια Σταυρακάκη και αποκτά μαζί της έξι παιδιά.
Η συμβολή του στη μεγαλειώδη Αντίσταση του Κρητικού λαού τα χρόνια 1941-1944, ως αρχηγός Ανωγείων και Άνω Μυλοποτάμου, θα μπορούσε συνοπτικά να περιγραφεί ως εξής:
Λίγο πριν τη μεγαλειώδη μάχη της Κρήτης μαζί με άλλους συγχωριανούς του έκαναν απροσπέλαστο, (για ρίψη αλεξιπτωτιστών και προσγείωση αεροπλάνων) το Οροπέδιο της Νίδας, τοποθετώντας επί μέρες ογκόλιθους στην επιφάνειά του.
Αφού δεν έγινε κατορθωτή η ρίψη Γερμανών αλεξιπτωτιστών στη Νίδα, επικεφαλής ομάδος ενόπλων Ανωγειανών πήρε μέρος στη Μάχη της Κρήτης από την πρώτη ως την τελευταία ημέρα στην περιοχή Λατζιμά Ρεθύμνου.
Ο Γιάννης Δραμουντάνης – Στεφανογιάννης βοήθησε και πέτυχε την πρώτη επαφή του πλοιάρχου Πουλ με τον Αντώνη Γρηγοράκη – Σατανά τον Αύγουστο του 1941.
Μετά τη μάχη της Κρήτης ο Γιάννης Δραμουντάνης Στεφανογιάννης ήταν ένας από τους 32 συνολικά Κρήτες που επικήρυξαν οι Γερμανικές Αρχές Κατοχής και καθ’ όλη τη διάρκεια της τετράχρονης σκλαβιάς παρέμεινε επικηρυγμένος και από τους πλέον καταζητούμενους Κρητικούς.
Πήρε μέρος σε όλες τις συσκέψεις των αρχηγών των ενόπλων Ανταρτικών ομάδων της Κρήτης (Καπετάνιων Μπαντουβά, Πετρακογιώργη, Σατανά) και προετοίμασαν από κοινού μαζί με τον επικεφαλής της Αγγλικής αποστολής Τομ Ταμπάμπιν τα πρώτα σαμποτάζ που διενεργήθηκαν σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη τον Ιούνιο του 1942 (σαμποτάζ Καστελλίου Πεδιάδος και Ηρακλείου, 7 και 13 Ιουνίου 1942).
Διατήρησε άσβεστη τη σπίθα και τη δίψα της λευτεριάς σε μια μεγάλη εδαφική περιφέρεια της κεντρικής Κρήτης (Άνω και Κάτω Μυλοπόταμος – Δυτικό Μαλεβύζι).
«Στις 12 – 13 Φεβρουαρίου 1944 οι Γερμανοί με μεγάλες δυνάμεις έκαναν πλήρη κύκλωση των Ανωγείων. Ο Γιάννης Δραμουντάνης ή Στεφανογιάννης για λόγους πρόνοιας είχε διανυκτερεύσει στο σπίτι του αδελφού, που βρίσκονταν στη δυτική συνοικία στα Σπυθουριανά. Μόλις αντιλήφθηκε το μπλόκο των Γερμανών, πήρε μια βούργια στην πλάτη άοπλος με μπαστούνα και έκανε τον βοσκό. Προσπάθησε να φύγει από τα δυτικά, αλλά συνάντησε γερμανικό φυλάκιο και άλλαξε πορεία προς τα νότια. Στη θέση «Γερακούλι» είδε μια μικρή σπηλιά την είσοδο της οποίας κάλυπταν θάμνοι και βάτοι, μπήκε μέσα και έκαψε όλα τα πειστήρια. Μετά βγήκε έξω φεύγοντας αμέριμνος, τον είδαν όμως οι άνδρες του πλησιέστερου φυλακίου και τον συνέλαβαν. Τον έδεσαν πισθάγκωνα και τον οδήγησαν στο Κάτω Δημοτικό Σχολείο.
Όταν είδαν οι συγκεντρωμένοι Ανωγειανοί δεμένο τον αρχηγό τους, να τον οδηγούν στον ανώτερο Γερμανό αξιωματικό, ξέσπασαν σε θρήνους και οδυρμούς.
Μετά από λεπτομερή εξέταση και μάλλον με υπόδειξη έμπιστου προδότη, προέβησαν στην ταυτοποίηση του καταζητούμενου αρχηγού.
Αμέσως έγινε έκτακτο στρατοδικείο και του ανακοίνωσαν την καταδίκη του σε θάνατο και την άμεση εκτέλεση της ποινής του. Στο άκουσμα της ποινής ο γενναίος ψύχραιμος σταυραετός του Ψηλορείτη δε λύγισε έμεινε ατάραχος. Τους είπε να τον εκτελέσουν έξω από το χωριό μακριά από τα μάτια των παιδιών και των γυναικών. Ίσως το πλήθος να μην κρατιόταν βλέποντας την εκτέλεση του Αρχηγού και να δημιουργούνταν άλλες τρομακτικές συνέπειες.
Του έκαναν δεκτή την τελευταία του επιθυμία, τον οδήγησαν στη θέση «Ξέρακα» και πήραν θέσεις οι εκτελεστές του. Αν και ήταν με τις χειροπέδες, πήδησε ένα τράφο και έφευγε τρεχάτος, ενώ ταυτόχρονα του έριχναν με τα αυτόματα. Έφθασε στην άκρη του αγρού και ούτε μια σφαίρα δεν τον βρήκε. Τη στιγμή όμως που πηδούσε το δεύτερο τράφο, από το απέναντι Γερμανικό φυλάκιο τον θέρισε μια ριπή οπλοπολυβόλου, ενώ ήταν ακόμα στον αέρα. Ο σταυραετός του Ψηλορείτη και ο ήρωας των Ανωγείων ήταν πλέον νεκρός. Επικράτησε παγωμάρα σε όλους τους Ανωγειανούς, αλλά και στους πατριώτες της Κρήτης για τον άδικο χαμό του».
Μνήμη Θεόδωρου Τζεδάκη
Φεβρουάριο πέρασε στην αθανασία και ο μακαριστός Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Θεόδωρος Τζεδάκης.
Ο ερχομός του από το Σπήλι μετά τον αιφνίδιο θάνατο του προκατόχου του Τίτου Συλλιγαρδάκη προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση.
Άνθρωποι που σήμερα βέβαια το μετανοιώνουν και το έχουν δηλώσει επανειλημμένα έκτισαν την πόρτα της Μητρόπολης σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Κι όμως εκείνος ανέλαβε τα καθήκοντά του με μια ανοικτή αγκαλιά στις 9 εκείνου του Δεκέμβρη 1987.
Είχε τόσο ευρεία μόρφωση που καθήλωνε τον ακροατή του ιδιαίτερα στα ιστορικά θέματα.
Κατά τη διάρκεια των εννέα ετών που έμεινε στη Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου ίδρυσε τράπεζα αίματος, οργανισμό καταπολεμήσεως ναρκωτικών, υπηρεσία για τη μέριμνα καρκινοπαθών παιδιών σε συνεργασία με νοσηλευτικά ιδρύματα της Αμερικής, σχολή βυζαντινής μουσικής και γραφείο ιεραποστολής. Ίδρυσε ακόμη το πανευρωπαϊκό ίδρυμα «Αρκάδι», με σκοπό την ανάδειξη του ιστορικού Μοναστηριού ως μνημείου Ορθοδοξίας, Ελευθερίας και Πολιτισμού και ενδιαφέρθηκε για την αναστύλωση των Μονών όπως του Αγίου Παύλου στου Γάλλου.
Κορυφαίο του επίτευγμα στον τομέα αυτό ήταν η εκ βάθρων αναστύλωση και επαναλειτουργία της Ιεράς Μονής Αγίας Ειρήνης, έργο το οποίο απέσπασε το ευρωπαϊκό βραβείο «Europa Nostra», δηλαδή, τη σημαντικότερη διάκριση για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων υλοποίησης έργων αυτού του επιπέδου.
Επίσης συνέχισε το επιστημονικό του έργο και ξεκίνησε την έκδοση του περιοδικού «Λόγος Πίστεως και Μαρτυρίας και «Νέα Χριστιανική Κρήτη» όπου δημοσιεύονταν ενδιαφέρουσες εργασίες γύρω από την εκκλησιαστική ιστορία αλλά και πλήθος άλλων μελετών και άρθρων.
Κατά τη διάρκεια της ζωή τους, πέρα από την ογκώδη αρθογραφία και συγγραφή εισηγήσεων και εγκυκλίων, συνέταξε 21 πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες. Για το σύνολο δε, του πνευματικού του έργου έλαβε 14 κορυφαία βραβεία και διακρίσεις.
Στα μέσα στο 1995 η υγεία του μακαριστού Θεοδώρου επιδεινώθηκε δραματικά. Έφυγε από τη ζωή στις 27 Φεβρουαρίου 1996 σε ηλικία 63 ετών.
Την ημέρα της εξοδίου ακολουθίας επικρατούσε ένα βαρυχείμωνο με δριμύ κρύο και βροχή Κι όμως ούτε η κακοκαιρία εμπόδισε τους Ρεθεμνιώτες να αποχαιρετήσουν τον Επίσκοπό τους με πάνδημη συμμετοχή σε κλίμα οδύνης.
Η ταφή του έγινε στην Ιερά Μονή Αγίας Ειρήνης όπου σήμερα σε μια περίτεχνη κρύπτη φυλάσσονται τα οστά του, μετά την ανακομιδή του λειψάνου του, η οποία έγινε το 2006.
Έμεινε το συγγραφικό του έργο να μας θυμίζει την πνευματική του μορφή ενώ αμέτρητες μνήμες ανασταίνουν την ανθρώπινη πλευρά του με τις χάρες και τις κάποιες αδυναμίες του που τον έκαναν μοναδικό και λαοφιλέστατο.
Ο θάνατος του Νίκου Ξυλούρη
Φεβρουάριο μίσεψε και ο Νίκος Ξυλούρης που επάξια χαρακτηρίστηκε η φωνή του ως η ψυχή της Ελλάδας. Ο αρχάγγελος της Κρήτης γεννήθηκε 7 Ιουλίου 1936
Σε νεαρή ακόμα ηλικία, με τη βοήθεια του δασκάλου του, Μενέλαου Δραμουντάνη, κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να του αγοράσει την πρώτη του λύρα και πολύ γρήγορα άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια.
Σιγά-σιγά οι Κρητικοί άρχισαν να τον στηρίζουν και να οργανώνουν γλέντια για να τον ακούν να παίζει. Έτσι άρχισε να γίνεται γνωστός και τον Νοέμβριο του 1958 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με τίτλο «Μια μαυροφόρα που περνά».
Το 1969 ηχογράφησε με μεγάλη επιτυχία τον δίσκο «Ανυφαντού» και λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκε και πάλι σε αθηναϊκό μουσικό κέντρο.
Το 1971 ξεκίνησε κοινές εμφανίσεις με τον Γιάννη Μαρκόπουλο στην μπουάτ «Λήδρα» και η φωνή του έγινε σύμβολο της αντίστασης. Το καλοκαίρι του 1973 τραγούδησε στο θεατρικό έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο» με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο και τη Τζένη Καρέζη στο θέατρο «Αθήναιον». Η μουσική ήταν του Σταύρου Ξαρχάκου.
Τον Νοέμβριο του 1973, τις μέρες της εξέγερσης, είναι μέσα στο Πολυτεχνείο και τραγουδά πίσω από τα κάγκελα μαζί με τους φοιτητές, «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί». Ο φωτογραφικός φακός καταγράφει τα στιγμιότυπα τα οποία γίνονται πρωτοσέλιδα και αποτελεί «κόκκινο πανί» για τη χούντα, που λογοκρίνει τα τραγούδια του, απαγορεύει τις συναυλίες του και κλείνει το μαγαζί που τραγουδάει. Η φωνή του είχε γίνει σύμβολο αντίστασης τα χρόνια της χούντας.
Το 1976, η Γαλλική Μουσική Ακαδημία Charles Cross θα του απονείμει το 1ο βραβείο στην κατηγορία της Διεθνούς Λαϊκής Μουσικής, για την ερμηνεία του στα «Ριζίτικα». Μάλιστα, η βράβευση έγινε δύο φορές, καθώς στην πρώτη δεν αναφέρθηκε καν το όνομά του παρά μόνο του Μαρκόπουλου που τα έγραψε.
Στην ακμή της καριέρας του, τον Μάιο του 1979, ο Νίκος Ξυλούρης αντιλήφθηκε ότι έχει καρκίνο και πιο συγκεκριμένα όγκο στους πνεύμονες με μετάσταση στον εγκέφαλο. Τελικά και παρά τον τιτάνιο αγώνα του έχασε τη μάχη στο αντικαρκινικό νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980, σε ηλικία μόλις 43 χρονών.
Πέρασαν δεκαετίες από τον θάνατό του αλλά το άστρο του δεν έδυσε ποτέ. Και δεν πρόκειται αν κρίνουμε από την αποδοχή του καλλιτέχνη και από τις νεότερες γενιές.
Ευάγγελος Τσουρλάκης
Ο Φεβρουάριος του 1960 δεν έμεινε στα τοπικά χρονικά ως ο μήνας της πρώτης διοργάνωσης του μεταπολεμικού καρναβαλιού αλλά και ως ο μήνας που έφυγε ο σπουδαίος άνθρωπος Ευάγγελος Τσουρλάκης από τους προύχοντες του τόπου που με το επιχειρηματικό του πνεύμα κατάφερε να δίνει ψωμί σε δεκάδες οικογένειες και μάλιστα σε καιρούς που το Ρέθυμνο δεν είχε πολλές ευκαιρίας ανάπτυξης
Ο Ευάγγελος γεννήθηκε σε δύσκολους καιρούς αλλά πολέμιος της μιζέριας και της ηττοπάθειας, δεν κάθισε για πολύ με σταυρωμένα χέρια. Κατάφερε να προσληφθεί από τον Καλογέννητο, τον Ρεθύμνιο προμηθευτή των Ρωσσικών δυνάμεων που κατείχαν τότε το Ρέθυμνο ως προστάτιδα δύναμη. Η προθυμία του και ο έντιμος χαρακτήρα του ενθουσίασαν τον εργοδότη του, που σύντομα του έδωσε περισσότερες αρμοδιότητες. Έφθασε επάξια να είναι αποθηκάριος.
Ο Ευάγγελος, φαινόμενο τεχνοκράτη για την εποχή του, έδειχνε πως έβλεπε δεκαετίες μπροστά. Μισούσε την προχειρότητα, την ανοργανωσιά. Κι ήταν φυσικό να αποτελέσει υπάλληλο – «διαμάντι» για τον Καλογέννητο, όπως του τόνιζαν και οι γνωστοί του. Αν και νέος ο Τσουρλάκης πρόσεχε τα χρήματα που έπαιρνε. Κάλυπτε τις ανάγκες του και κρατούσε ένα μέρος για να βάλει σε εφαρμογή το σχέδιό του. Ήθελε να κάνει μια δική του δουλειά. Στην αρχή συνεταιρίστηκε με μια εταιρία και το 1925 πανέτοιμος πια, με σχέδιο και όραμα δημιούργησε τη δική του βιοτεχνία κεραμικών.
Δεν πέρασε πολύς καιρός και παρουσίασε τη δική του πρόταση στον τομέα των οικοδομικών υλικών. Έδωσε φόρμα και σχήμα στο τούβλο χρησιμοποιώντας πρωτόλεια μέσα αφού δεν υπήρχαν τα σημερινά μηχανήματα. Γρήγορα κέρδισε την εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού. Η ποιότητα έγινε το έμβλημά του. Κι όλο πάλευε για το καλύτερο. Νέα καλούπια, δοκιμές, χαρές, απογοητεύσεις, είχε δοθεί ολόψυχα στο αντικείμενό του όπως το συνήθιζε. Σαν όνομα στην αγορά ήταν πρότυπο εντιμότητας και συνέπειας. Δεύτερη κουβέντα με τον πελάτη δεν είχε. Ο λόγος του ήταν και συμβόλαιο. Οι παραγγελίες στην ώρα τους. Κι ο καιρός περνούσε.
Ήρθε η πτώση των αλεξιπτωτιστών και η κατάληψη του νησιού από τους ναζί. Από τις πρώτες μέρες οι Γερμανοί προσπάθησαν να τον φέρουν με τα νερά τους. Αγέρωχος εκείνος τους αντιμετώπισε με δύναμη και μεγαλείο. Καλύτερα να πεινούσε κι αυτός κι η οικογένειά του παρά να τους κάνει και συνεταίρους. Το τίμημα ήταν βαρύ. Τον διέταξαν, χωρίς οίκτο, να εγκαταλείψει, στη στιγμή, τον χώρο του μόχθου του και να παραχωρήσει τη βιοτεχνία του σε κάποιους επιχειρηματίες, από το Ηράκλειο, με χαλαρή, περισσότερο από ότι έπρεπε την εθνική τους συνείδηση.
Εκείνος προτίμησε την επίταξη από την παράδοση άνευ όρων. Δεν θα χανόταν κι ούτε θα πεινούσαν τα παιδιά του. Ο Θεός ήταν μεγάλος.
Διατήρησε όμως σε όλη τη διάρκεια της κατοχής τον αγέρωχο χαρακτήρα του και τον άκρατο πατριωτισμό του. Στάθηκε αντάξιος των προγόνων του.
Η βιοτεχνία του έδινε ψωμί σε περισσότερες από σαράντα, σαράντα πέντε οικογένειες που είχαν τα χρήματα στην ώρα τους κι όχι μόνο.
Ο πεθερός μου Δημήτρης Λαδιάς που διετέλεσε αρχιεργάτης του Τσουρλάκη, από τότε που ήρθα στο Ρέθυμνο μου μιλούσε με απέραντη αγάπη και σεβασμό στον κουμπάρο του. Γιατί ο εργοδότης του τον είχε στεφανώσει. Και δεν ήταν ο μόνος. Ο Ευάγγελος Τσουρλάκης αντιμετώπιζε σαν οικογένεια τους εργάτες του. Πάντρευε ζευγάρια, βάφτιζε τα παιδιά τους, πρώτος συμμετείχε στη χαρά τους και δεν έλειψε ποτέ από το πλευρό τους στη ανάγκη τους. Κανέναν δεν αδίκησε ποτέ. Κι αν ήταν κάποιες φορές αυστηρός μαζί τους για καλό το έκανε. Ήθελε να τους μυήσει -κυρίως τους νέους – στην έννοια της συνέπειας. Για να προχωρούν σωστά στη ζωή τους.
«Έκλεβε και μια του χάρου…»
Μπορεί να τον εύρισκε η μία νύχτα με την άλλη στη δουλειά αλλά τα Σάββατα ήξερε να διασκεδάζει. Τα παιδιά του μεγάλωσαν σ’ ένα σπίτι ανοικτό όπου εύρισκαν αρχοντική φιλοξενία από τον προύχοντα του τόπου μέχρι τον απλό εργάτη. Στο αρχοντικό του έκανε τα περίφημα γλεντάκια του. Όλα γινόντουσαν με μέτρο. Κι όλοι περνούσαν καλά.
Γεγονός είναι ότι ο Ευάγγελος Τσουρλάκης έγραψε ιστορία που έχει περάσει μέσα από την προφορική παράδοση της καλής μαρτυρίας και στις επόμενες γενιές.
Πέθανε την Παρασκευή 12 Φεβρουαρίου 1960 και ιδού τι έγραψε την επομένη η «Κρητική Επιθεώρηση» πάνω ακριβώς από το κηδειόσημο:
«Με αισθήματα ειλικρινής θλίψεως και βαθυτάτης οδύνης θα συνοδεύσει σήμερον η κοινωνία μας τον Ευάγγελο Τσουρλάκη εις την τελευταία του κατοικία. Ο αδόκητος θάνατός του κατελύπησε όλους τους συμπολίτες, διότι ο εκλιπών υπήρξεν εκ των πλέον εκλεκτών Ρεθυμνίων οι οποίοι εδημιούργησαν μιαν αξέχαστη εποχή και μια ωραία παράδοση και εγκαταλείπουν όχι μόνο μνήμη αγαθή αλλά και λαμπρό παράδειγμα ήθους, ανθρωπιάς και καλοσύνης τους μεταγενέστερους.
Εάν η σκληρά απώλεια ενός τόσο εκλεκτού ανθρώπου είναι δυνατόν να μετριασθή από την κοινήν αναγνώρισιν και εκτίμησιν προς τον εκλιπόντα δια τας αγαθάς του πράξεις, που απετέλεσαν πάντοτε την συνισταμένη του βίου τότε θα ηδυνάμεθα να τονίσωμεν ότι σν ο Ευάγγελος Τσουρλάκης απέθανε το παράδειγμά του ζει και θα ζη πάντοτε και θα μας μένει ως παρακαταθήκη δια να χρησιμεύει ως δίδαγμα δια μια ανωτέρα μορφή ζωής και ως δίδαγμα δι έκείνους που επιθυμούν να αυτοδημιουργηθούν δια τους μόχθου των και των ικανοτήτων των χωρίς να παραβιάσουν την συνείδησή των ή να απωλέσουν την ζωήν των Δια να γίνουν και αυτοί οι νέοι στυλοβάται μιας υγιούς και πολιτισμένης κοινωνίας ως η ιδική μας».
Ακόμα και για την κηδεία του που τελέστηκε με πάνδημη συμμετοχή υπάρχει ρεπορτάζ. Σύμφωνα με αυτό της νεκρώσιμης πομπής προηγείτο η Μουσική του δήμου και ακολουθούσαν τα εξαπτέρυγα, τα στέφανα, ο Ιερός Κλήρος, και η σορός του μεταστάντος σε πολυτελές φέρετρο που κρατούσαν φίλοι του. Η πομπή κατέληγε με τους οικείους και συγγενείς του και σειρά αυτοκινήτων. Η νεκρώσιμη ακολουθία εψάλη στον Καθεδρικό μας ναό.
Πέρασαν χρόνια από τότε που ο σπουδαίος αυτός άνθρωπος πέρασε σε άλλη διάσταση. Όπου κι αν βρίσκεται όμως η ψυχή του θα αγάλλεται. Κανένας δεν τον έχει ξεχάσει, οι απόγονοί του τίμησαν και ανέδειξαν το μόχθο του και το όνομα της οικογενείας εξακολουθεί να λάμπει στο τοπικό στερέωμα με την ίδια αίγλη που είχε όταν τη συντηρούσε ο ίδιος με τόσο μόχθο και ιδρώτα.
