Ένα σημαντικό βήμα για την εμπορική αξιοποίηση μιας εφεύρεσης είναι η απόκτηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Πρόκειται για έναν τίτλο ο οποίος διαρκεί 20 χρόνια και προστατεύει νομικά μια καινοτόμα πατέντα, ώστε αυτή να μη χρησιμοποιηθεί χωρίς την άδεια του εφευρέτη από κάποιον άλλο, ενώ πιστοποιεί και την πρωτοτυπία της εφεύρεσης.
Η εικόνα της καινοτομίας στην Κρήτη ως προς αυτό το κομμάτι, για το 2025, μέσα από στοιχεία που παρείχε στα «Ρ.Ν.» ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας – ΟΒΙ (ο αποκλειστικά αρμόδιος φορέας στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, για την κατοχύρωση πατεντών μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας) δίνει μια σαφή θετική αποτύπωση.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα εν λόγω στοιχεία οι αιτήσεις που κατατέθηκαν το 2025 στην Περιφέρεια Κρήτης για την κατοχύρωση και αναγνώριση νέων προϊόντων και τεχνολογιών ή καινοτόμων τρόπων παραγωγής ήταν 42. Από αυτές,
• οι 35 ήταν αιτήσεις για απόκτηση Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας (Δ.Ε.) και
• οι υπόλοιπες επτά ήταν αιτήσεις για μετατροπή ενός Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας σε Πιστοποιητικό Υποδείγματος Χρησιμότητας (Π.Υ.Χ.) (αυτό αφορά αιτήσεις κατά τις οποίες κάποιος εφευρέτης θέλει πιο γρήγορα να κατοχυρώσει την πατέντα του, έχει επταετή διάρκεια σε αντίθεση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που ισχύει για 20 έτη και αφορά κυρίως εφευρέσεις τρισδιάστατων αντικειμένων που δίνουν λύση σε τεχνικό πρόβλημα και διαθέτουν τα χαρακτηριστικά του «νέου» και βιομηχανικά εφαρμόσιμου).
Από αυτές τις συνολικά 42 αιτήσεις, η μία μάλιστα προήλθε από τον νομό Ρεθύμνης και αφορούσε αίτηση Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας.
Σε ό,τι αφορά τον τύπο των αιτούντων φορέων, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι 42 αιτήσεις στην Περιφέρεια Κρήτης ήταν:
• Οι 4 από κοινοπραξίες
• Οι 10 από νομικά πρόσωπα
• Οι 28 από φυσικά πρόσωπα
Για τον νομό Ρεθύμνης, η μία αίτηση που έγινε ήταν από φυσικό πρόσωπο.
Εκτός, από τις κατατεθειμένες αιτήσεις, για το 2025 ο ΟΒΙ παρείχε στα «Ρ.Ν.» και τον αριθμό των «δημοσιευμένων αιτήσεων», όπου εδώ είναι οι αιτήσεις για την κατοχύρωση μιας εφεύρεσης οι οποίες έχουν προχωρήσει στο στάδιο που είναι ορατές σαν αιτήσεις στο ευρύ κοινό, ώστε ο καθένας να γνωρίζει τι αφορά η αίτηση και ποιος την κάνει. Σε αυτό το στάδιο, λοιπόν, για το 2025, βρίσκονται πέντε πατέντες στην Κρήτη. Οι εν λόγω αιτήσεις αφορούν τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα και ταξινομούνται, βάσει της Διεθνούς Ταξινόμησης Ευρεσιτεχνιών (IPC) σε:
1: Α – Ανθρώπινες Ανάγκες
2: F – Μηχανολογία – Φωτισμός – Θέρμανση – Όπλα- Ανατινάξεις
3: B – Εκτέλεση Λειτουργιών – Μεταφορές
4: C – Χημεία – Μεταλλουργεία
Για τον νομό Ρεθύμνης εντοπίζεται μια «δημοσιευμένη αίτηση», με καταθέτη φυσικό πρόσωπο και IPC – Β, δηλαδή στον τομέα «Εκτέλεση Λειτουργιών – Μεταφορές».
Αν μεταβούμε πάντως σε εθνικό επίπεδο, όπως είχε αναφέρει ο ΟΒΙ σε ανακοίνωσή του, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 1.107 αιτήσεις, πράγμα που σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί νέο εθνικό ρεκόρ. Επιπλέον, όπως ανέφερε στην ίδια ανακοίνωση ο ΟΒΙ, τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα αποτελούν τον ισχυρότερο μοχλό παραγωγής τεχνολογίας. Πρωταγωνιστές σε δημοσιευμένα Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας είναι:
• το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
• το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και το Πολυτεχνείο Κρήτης
• το ΕΚΕΤΑ και το ΕΚΠΑ
• ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός – ΔΗΜΗΤΡΑ.
Μάλιστα, όπως είχαν γράψει και τα «Ρ.Ν.» (5/2/2026 – «Ευρεσιτεχνίες: Όταν η εφεύρεση βρίσκει τον δρόμο της προς την αγορά»), τα Πανεπιστήμια του νησιού (Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ), Πολυτεχνείο Κρήτης), παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα μεγάλη δυναμική στο κομμάτι της κατοχύρωσης εφευρέσεων μέσω της απόκτησης Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας, πράγμα που είναι ένα εξαιρετικά θετικό βήμα προς την εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνών που γίνονται στο νησί, ενώ είναι και μια τρανταχτή απόδειξη των δυνατοτήτων του ερευνητικού προσωπικού της Κρήτης. Όπως είχαν τονίσει στο ρεπορτάζ τα «Ρ.Ν.», χαρακτηριστικό είναι ότι το 2025 το Πολυτεχνείο Κρήτης με επτά ευρεσιτεχνίες συνολικά μέσα στο έτος ήρθε δεύτερο σε εθνικό επίπεδο σε δημοσιευμένα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Από την άλλη, φοβερή δυναμική σημειώνει και το ΕΛΜΕΠΑ, καθώς όπως μας είχαν πληροφορήσει από τη Μονάδας Μεταφοράς Τεχνολογίας και Καινοτομίας του ακαδημαϊκού ιδρύματος, από τη λειτουργία του ιδρύματος ως ΤΕΙ μέχρι σήμερα, υπάρχουν 13 ενεργές πατέντες, ενώ τα τελευταία τρία χρόνια με τη λειτουργία της εν λόγω Μονάδας (που είναι καθοριστική η συμβολή της στο κομμάτι αυτό) έχουν δρομολογηθεί ακόμη τρεις. Παράλληλα, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, σύμφωνα με τα στοιχεία που μας είχαν έδωσαν από την αντίστοιχη Μονάδα Καινοτομίας και Μεταφοράς της Τεχνογνωσίας μέχρι σήμερα, έχουν κατοχυρωθεί συνολικά 10 διπλώματα ευρεσιτεχνίας στα οποία συμμετέχουν ως εφευρέτες μέλη ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Κρήτης. Την ίδια ώρα, βρίσκονται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης σε εξέλιξη 12 υποβληθείσες αιτήσεις ευρεσιτεχνιών σε διεθνές (PCT) ή ευρωπαϊκό (EPO) επίπεδο, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας.
Συνολικά, τόσο σε ό,τι αφορά τα στοιχεία των Πανεπιστημίων του νησιού όσο και της Περιφέρεια Κρήτης γενικότερα, μπορεί οι αριθμοί να μην είναι εντυπωσιακοί, ωστόσο δείχνουν τη δυναμική που αναπτύσσεται στον τομέα της καινοτομίας.
Παράλληλα, οι αριθμοί δείχνουν πως στο νησί υπάρχουν πράγματι φορείς και μεμονωμένα πρόσωπα που καινοτομούν και που μάλιστα επιλέγουν δυναμικά και την «ασφαλέστερη» οδό πριν το μεγάλο τους «άνοιγμα» προς την πραγματική οικονομία (τις εταιρείες, τις βιομηχανίες, τις επιχειρήσεις, το εμπόριο και την αξιοποίηση της εφεύρεσής τους σε αυτά τα πεδία), που είναι η απόκτηση του Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας, δηλαδή η νομική κατοχύρωση και αναγνώριση της πατέντας τους.
Και ακόμη -ακόμη τα στοιχεία του νησιού καταδεικνύουν ενδεχομένως και μια δειλά – δειλά αναδυόμενη νοοτροπία ανάπτυξης καθώς στο εξωτερικό η επένδυση στην έρευνα για δημιουργία νέων «προϊόντων» και καινοτόμων μεθόδων παραγωγής που λύνουν πραγματικά προβλήματα του επιχειρείν αλλά και που φέρνουν κάποιες φορές ρηξικέλευθες αλλαγές και καινοτομίες, είναι ριζωμένη στην εκεί κουλτούρα ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται την «αποτυχία» της επένδυσης. Στην Ελλάδα και στο νησί βέβαια υπάρχουν ακόμα πολλά να γίνουν πριν φτάσουμε σε αυτό το σημείο για αυτό άλλωστε και συνεχίζουμε να εισάγουμε κατά κύριο λόγο τεχνολογία αντί να την παράγουμε, παρόλο που δεν υστερούμαστε ούτε σε άρτια καταρτισμένο επιστημονικό προσωπικό ούτε σε ανθρώπους με καινοτόμες και πρωτότυπες ιδέες.
