Σε ένα μπρα ντε φερ μεταξύ των αρμοδιοτήτων των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας Κρήτης και της επαρκούς στελέχωσής τους, οι κτηνίατροι του νησιού βγαίνουν «χαμένοι». Με δεδομένο ότι η Κρήτη συνιστά ένα κατεξοχήν κτηνοτροφικό τόπο και άρα οι ανάγκες που υπάρχουν είναι αυξημένες, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες καλούνται με μόλις 20 κτηνιάτρους να διεκπεραιώσουν μεταξύ πολλών άλλων αρμοδιοτήτων, όλους τους ελέγχους, τις αδειοδοτήσεις, τις αιμοληψίες, τις εκθέσεις, τις συμβουλευτικές υπηρεσίες που έχουν στα καθήκοντά τους και που συνιστούν νευραλγικές διαδικασίες για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και της ασφάλειας των τροφίμων αλλά και της εξασφάλισης της βιωσιμότητας και ανάπτυξης του πρωτογενούς τομέα.
«Δεν μπορούμε. Αδυνατούμε. Κάνουμε ό,τι μπορούμε, ό,τι είναι δυνατόν», αναφέρει στα «Ρ.Ν.» η Σοφία Λαμπρινίδη, αναπληρώτρια προϊσταμένη Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, Περιφέρειας Κρήτης. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό το παράδειγμα που παραθέτει η ίδια το οποίο αποτυπώνει τον βαθμό της υποστελέχωσης της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας η οποία καλείται με τους 20 κτηνιάτρους που διαθέτει να πραγματοποιήσει όλους τους απαραίτητους υγειονομικούς ελέγχους στα 17 σφαγεία συνολικά (δημοτικά και ιδιωτικά) που έχει το νησί – «είναι υποχρεωτική η παρουσία του κτηνιάτρου και η εργασία μες στον χώρο για να λειτουργήσει το σφαγείο. Διαφορετικά δεν μπορεί», σχολιάζει η κ. Λαμπρινίδη. Μάλιστα στο Ρέθυμνο λειτουργούν οκτώ σφαγεία και οι μόνιμοι κτηνίατροι της Περιφερειακής Ενότητας του νομού είναι τρεις εκ των οποίων ο ένας εκτελεί αποκλειστικά διοικητικά καθήκοντα, ενώ υπάρχει και άλλος ένας ο οποίος όμως δεν είναι μόνιμος αλλά εκτελεί καθήκοντα υπό το καθεστώς Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου (ΙΔΟΧ). Όπως δήλωσε στα «Ρ.Ν.» η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης, Μαρία Λιονή, αναμένεται να προσληφθούν στο Ρέθυμνο δύο νέοι κτηνίατροι ωστόσο είναι ασαφές το ποιοι θα είναι αυτοί, πότε και πως θα αναλάβουν καθήκοντα. Στο μεταξύ η υποστελέχωση στις υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες του νησιού είναι επίσης δραματική με το Ηράκλειο να μετράει εννέα κτηνιάτρους, το Λασίθι δύο και τα Χανιά έξι. Η κ. Λαμπρινίδη επισημαίνει πως ιδανικά στο νησί θα έπρεπε να υπάρχουν επιπλέον 50 κτηνίατροι για μπορέσουν να καλυφθούν σε ικανοποιητικό βαθμό οι ανάγκες της Κρήτης. «Θα έπρεπε να είμαστε επιπλέον 50 σε όλη την Κρήτη. Θεωρώ με τόσο προσωπικό θα «υπήρχαμε». Θα ήταν διαφορετικές οι δυνάμεις μας», σχολιάζει η κτηνίατρος και προσθέτει πως πάγιο αίτημα είναι όχι μόνο να γίνουν προσλήψεις μαζικές αλλά να δοθούν και οικονομικά κίνητρα ώστε να επανδρωθούν οι υπηρεσίες, καθώς χωρίς επιπλέον κινητροδότηση δεν θα έρθει εύκολα κάποιος στην Κρήτη να εργαστεί δεδομένου του αυξημένου κόστους ζωής. «Η υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών ενέχει πολύ σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, για την ασφάλεια των τροφίμων, για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα, για την ικανοποίηση των νομικών απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το πάγιο αίτημα είναι όχι μόνο να γίνει μια διαδικασία μεγάλου αριθμού προσλήψεων αλλά να δοθούν και κίνητρα στους κτηνιάτρους, να έρθουν να εργαστούν στον δημόσιο τομέα», αναφέρει η ίδια χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας πως «υπάρχει και απροθυμία από κτηνιάτρους να έρθουν στις θέσεις που προκηρύσσονται. Γιατί πρέπει να υπάρξουν οικονομικά κίνητρα για να έρθει κάποιος να επιβιώσει στην Κρήτη. Όταν το νησί έχει τόσο υψηλά ενοίκια, το κόστος ζωής είναι τόσο υψηλό και οι μισθοί είναι τέτοιοι που δεν μπορείς να επιβιώσεις, τότε δεν έρχεται κανείς. Ή έρχεται, εργάζεται ένα με δύο χρόνια που είναι τα απαραίτητα και μετά με κάποιο τρόπο φεύγει. Στη Δυτική Μακεδονία δίνουν 100€ ως επίδομα παραμεθορίου ως επιπλέον κίνητρο. Να το δώσουν και στην Κρήτη. Και εμείς είμαστε στην άκρη της Ελλάδας».
Παράλληλα, σημαντικό για την ίδια είναι και η στελέχωση των υπηρεσιών με «νέο αίμα», καθώς όπως αναφέρει μόνο δύο κτηνίατροι αυτή τη στιγμή είναι κάτω των 50 ετών με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Πολλαπλές αρμοδιότητες – κρίσιμες διαδικασίες
Το κύριο πρόβλημα για την πολύπαθη Κτηνιατρική Υπηρεσία είναι το γεγονός ότι το προσωπικό έχει πολλαπλούς και κρίσιμους μάλιστα ρόλους που έχουν να κάνουν από τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και των τροφίμων μέχρι την ασφάλεια των ζώων και την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα. Ενδεικτικά η κ. Λαμπρινίδη αναφέρει ότι ανάμεσα στις αρμοδιότητες των κτηνιάτρων περιλαμβάνονται:
• Έλεγχοι καταγγελιών που αφορούν τη δημόσια υγεία
• Εφαρμογή προγραμμάτων του υπουργείου για τα νοσήματα των ζώων
• Αιμοληψίες, δειγματοληψίες σε ζώα και εμβολιασμοί όταν απαιτείται
• Δειγματοληψίες τροφίμων ζωικής προέλευσης και υλοποίηση του προγράμματος καταλοίπων (δηλαδή ελέγχεται αν σε τρόφιμα βρίσκονται απαγορευμένες ουσίες ή ουσίες που πρέπει να βρίσκονται σε συγκεκριμένες ποσότητες)
• Συνεργασία με τις αστυνομικές αρχές για τη διατήρηση της ευζωίας των ζώων
• Αδειοδοτήσεις οχημάτων που μεταφέρουν ζώα, οχημάτων που μεταφέρουν τρόφιμα ζωικής προέλευσης, οχημάτων που μεταφέρουν ζωικά υποπροϊόντα
• Αδειοδοτήσεις εγκαταστάσεων που εκτρέφουν ζωικά πρότυπα (πειραματόζωα)
• Αδειοδοτήσεις εγκαταστάσεων πειραματισμού με ζωικά πρότυπα
• Αδειοδοτήσεις πειραματικών πρωτοκόλλων
• Εισηγήσεις για την έγκριση εγκαταστάσεων τροφίμων, εγκαταστάσεων ζωικών υποπροϊόντων
• Εισηγήσεις για την έγκριση των σφαγειοτεχνικών εγκαταστάσεων και τη χορήγηση κωδικού
• Καταχωρήσεις εγκαταστάσεων και εμπόρων ζωικών προϊόντων
• Χορήγηση κωδικών σε εγκαταστάσεις κτηνοτροφικές
• Νεκροψίες – νεκροτομές έπειτα από εισαγγελική και αστυνομική απαίτηση
• Υλοποίηση καθημερινής γραφειοκρατίας απαραίτητη για τους κτηνοτρόφους π.χ. υγειονομικά πιστοποιητικά για να σφαχτεί ένα ζώο ή για να μεταφερθεί κάπου ένα ζώο
• Έλεγχοι που απαιτούνται στις αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις όπως για παράδειγμα το γνωστό 3% (απαραίτητοι επιτόπιοι έλεγχοι για να διαπιστωθεί η ορθότητα των δηλώσεων των κτηνοτρόφων) ή το 2% περίπου σε εγκαταστάσεις γαλακτοπαραγωγής.
«Όταν πρέπει να ελέγξεις το 3% των εκτροφών πως θα το κάνεις αυτό όταν είμαστε μετρημένοι στα δάχτυλα οι κτηνίατροι και με τόσα σφαγεία και με όλα τα άλλα που κάνουμε;», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Λαμπρινίδη.
Παράλληλα, ένα άλλο κομμάτι το οποίο δημιουργεί «πονοκέφαλο» στην υπηρεσία είναι και αυτό των επιτροπών. Όταν δηλαδή γίνει κάποιος έλεγχος και θα πρέπει να μπει κάποιο πρόστιμο έπειτα από μια παράβαση που θα διαπιστωθεί, η τριμελής επιτροπή κτηνιάτρων είναι αυτή που θα ελέγξει τη σχετική εισήγηση απαρτιζόμενη μάλιστα από μέλη που δεν ήταν παρόντα στον έλεγχο. Ωστόσο με την υποστελέχωση που υπάρχει και τους κτηνιάτρους να είναι 20, τα νούμερα δεν βγαίνουν όπως καταλαβαίνει κανείς. «Αν για παράδειγμα είμαι εγώ σε έναν έλεγχο και εντοπίζουμε μια παράβαση και γράφουμε με τον συνάδελφο μια έκθεση στην οποία εισηγούμαστε να ελεγχθεί από την επιτροπή ώστε να μπει κάποιο πρόστιμο -η επιτροπή είναι τριμελής και δεν πρέπει να είναι τα ίδια μέλη που ήταν στον έλεγχο. Επομένως τί θα γίνει; Που θα βρεις άτομα; Δηλαδή πες ότι πάνε οι δύο κτηνίατροι του Ρεθύμνου για έλεγχο, η τριμελής επιτροπή που θα δει τον έλεγχό τους ποια θα είναι; Αφού συνολικά είναι τρεις οι κτηνίατροι στον νομό».
Βασικό αίτημα η «επιστροφή στον στάβλο»
Μια από τις θεμελιώδεις αρμοδιότητες της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας είναι αυτή που θέλει τον κρατικό κτηνίατρο δίπλα στον κτηνοτρόφο με σχεδόν καθημερινή παρουσία στις μονάδες για υγειονομικό έλεγχο και συμβουλευτική. Όπως εξηγούν κτηνοτρόφοι του Μυλοποτάμου, παλαιότερα υπήρχαν στα Ανώγεια για παράδειγμα δύο τέτοιοι κτηνίατροι οι οποίοι σχεδόν καθημερινά υποστήριζαν τους παραγωγούς της περιοχής τόσο συμβουλευτικά όσο και στις γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει. «Παλιά ήταν στα Ανώγεια δύο κτηνίατροι και ό,τι ώρα ήθελες έπαιρνες τηλέφωνο και ερχόταν στο κοπάδι και το έβλεπε. Τώρα δεν υπάρχει στα Ανώγεια κανένας αλλά και πουθενά αλλού. Υπάρχει ένα γραφείο μόνο στο Ρέθυμνο το οποίο αν θέλεις να πάρεις δέκα αρνιά να τα πας στο σφαγείο πρέπει να στείλεις email, στο οποίο πρέπει να απαντήσουν, να πάρεις εγκριτική κ.λπ. Δεν υπάρχει εξυπηρέτηση. Μα δεν μπορούν οι άνθρωποι, είναι «πνιγμένοι». Τρεις κτηνίατροι για όλο το Ρέθυμνο; Δεν γίνεται αυτό το πράγμα. Θέλει κτηνιάτρους ο νομός», μας αναφέρει κτηνοτρόφος από τον Μυλοπόταμο, ενώ η κ. Λαμπρινίδη επισημαίνει: «Ένα αίτημα το οποίο βγαίνει και μέσα από τους συνδικαλιστικούς φορείς των κτηνοτρόφων είναι ότι θέλουν να επιστρέψει ο κτηνίατρος στον στάβλο. Δηλαδή όπως παλιά που ήμασταν δίπλα τους και είχαμε τη δυνατότητα να είμαστε σε καθημερινή βάση δίπλα τους. Είναι απαίτηση να επιστρέψουν οι κτηνίατροι οι κρατικοί στους στάβλους για να μπορέσουμε να έχουμε ένα καλύτερο προϊόν τοπικό. Διότι οι κτηνοτρόφοι νιώθουν αυτή τη στιγμή ότι είναι αβοήθητοι. Για να γυρίσουμε όμως πίσω στους στάβλους πρέπει να επανδρωθούν τα αγροτικά κτηνιατρικά γραφεία, τα γραφεία κτηνιατρικής δηλαδή, τουλάχιστον με δύο ή τρεις κτηνιάτρους το καθένα. Γιατί από τα γραφεία φεύγανε όλοι αυτοί και κάνανε τους καθημερινούς ελέγχους που είναι και πάρα πολλοί και προβλέπονται. Αλλά δεν είναι μόνο οι έλεγχοι. Κάνεις και συστάσεις για βελτίωση, συμβουλεύεις, «υπάρχεις» δίπλα στον κτηνοτρόφο. Και άλλωστε η υπηρεσία μας είναι για αυτό: να τους οργανώσουμε, να τους συμβουλεύσουμε, να τους κάνουμε κάποιες συστάσεις», περιγράφει η κ. Λαμπρινίδη, η οποία κλείνοντας επισημαίνει πως ο πρωτογενής τομέας συνιστά τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας και αποτελεί βασικό παράγοντας για την επιβίωση του νησιού. Ωστόσο για να διασωθεί ο πρωτογενής τομέας είναι απαραίτητο όπως λέει να υποστηριχθούν και οι υπηρεσίες που τον στηρίζουν. «Ο πρωτογενής τομέας είναι πολύ σημαντικός για την επιβίωση του νησιού μας. Η Κρήτη παράγει εξαιρετικά προϊόντα με ιδιαίτερα γευστικά χαρακτηριστικά. Και πρέπει να στηριχθεί ο πρωτογενής τομέας και κατ’ επέκταση πρέπει να στελεχωθεί η κτηνιατρική υπηρεσία».
