Μια πόλη πιεσμένη, έτοιμη να «σκάσει», είναι το Ρέθυμνο, σε ό,τι αφορά το στεγαστικό ζήτημα. Ένα «οικοσύστημα στέγασης» που έχει πλέον «φρακάρει» και αδυνατεί να εξυπηρετήσει τους ανθρώπους που έρχονται να εργαστούν εδώ (προσωρινά ή μόνιμα), να φοιτήσουν, να φτιάξουν οικογένεια. Η διαθεσιμότητα των διαμερισμάτων, των μεγάλων κατοικιών, των γκαρσονιερών ή οτιδήποτε άλλο αναζητά κανείς ανάλογα τις ανάγκες του είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η στέγη που προσφέρεται δίνεται με το σταγονόμετρο θα έλεγε κανείς, σε τιμές απρόσιτες εφόσον συνυπολογιστούν ταυτόχρονα και τα υπόλοιπα έξοδα που «τρέχουν» και τους μισθούς φυσικά που υπάρχουν. Όπως τονίζουν όλοι οι επαγγελματίες του κτηματομεσιτικού χώρου που μίλησαν στα «Ρ.Ν.», οι άνθρωποι που βρίσκουν τελικά να μείνουν κάπου στο Ρέθυμνο θέλοντας και μη αναγκάζονται να κάνουν συχνά μεγάλους συμβιβασμούς προκειμένου να εξυπηρετηθούν, ενώ εν γένει η στεγαστική κρίση αποτελεί νούμερο ένα ανασταλτικό παράγοντα στο να επιλέξει κανείς να μείνει στο Ρέθυμνο με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Φυσικά η κατάσταση αυτή παρατηρείται σε όλη την επικράτεια, το χαρακτηριστικό όμως που πιέζει ακόμη περισσότερο μέρη όπως το Ρέθυμνο είναι η «τουριστικότητά» τους. Η μετατροπή πάρα πολλών διαμερισμάτων σε βραχυχρόνιας μίσθωσης κατοικίες έχει περιορίσει κατά πολύ τη διαθεσιμότητα, αυξάνοντας αυτόματα ραγδαία τις τιμές και δημιουργώντας έτσι μια πόλη που λειτουργεί πολύ καλά για τον επισκέπτη-ταξιδιώτη-τουρίστα, αφήνοντας όμως τον εργαζόμενο, τον μόνιμο κάτοικο, τον απλό πολίτη στο «έλεος» των διαθέσεων της αγοράς.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα της κατάστασης όπως τη μεταφέρει στα «Ρ.Ν.» ο Αντώνης Πάγκαλος, ιδιοκτήτης μεσιτικού γραφείου στην πόλη, ο οποίος περιγράφει ένα μοτίβο κατά το οποίο η διαθέσιμη στέγη είναι περιορισμένη, οι τιμές των προς ενοικίαση κατοικιών στο 60-70% των περιπτώσεων είναι απλησίαστες, και σε αυτό το πλαίσιο, ο υποψήφιος ενοικιαστής αναγκάζεται να κάνει μια έρευνα η οποία διαρκεί ακόμη και δύο μήνες για να βρει τελικά μετά από μεγάλες εκπτώσεις στις απαιτήσεις του, έναν χώρο ο οποίος θα έχει – στις περισσότερες των περιπτώσεων – τα βασικά.
«Γενικότερα σπίτια για ενοίκιο υπάρχουνε. Το θέμα είναι ότι οι τιμές στα περισσότερα, σε ένα ποσοστό 60-70%, είναι απλησίαστες. Είναι πολύ υψηλά τα ενοίκια είτε σε σύγκριση με το πως είναι η κατάσταση των σπιτιών αυτών είτε με την τοποθεσία τους, είτε άλλα χαρακτηριστικά όπως σε ποιον όροφο βρίσκεται. Δεν είναι προσιτές οι τιμές. Για παράδειγμα, οι γκαρσονιέρες κυμαίνονται γύρω στα 350-370€. Τα δυάρια είναι στα 470-550€, τα τριάρια είναι στα 650-800€. Μια οικογένεια δεν θα βρει εύκολα σπίτι, γιατί μεγάλα σπίτια δεν υπάρχουν. Αναγκάζονται επομένως να μένουν σε μικρότερο χώρο μέχρι να βρουν κάποια καλή ευκαιρία. Γενικότερα αν κάποιος ενδιαφέρεται κυρίως για μακροχρόνια μίσθωση στο Ρέθυμνο θα βρει κάτι, απλά θέλει χρόνο. Μπορεί να μην βρει μέσα στην πόλη αλλά ίσως κάτι στους οικισμούς: Άδελε, Τσεσμέ, Ατσιπόλπουλο, Πρινέ, Πρίνο κ.λπ. Αναλόγως με το τι ζητάει και ο ίδιος θα του πάρει ένα με δύο μήνες. Αλλά χρειάζεται να μην έχει και απαιτήσεις τύπου αυλή, ή άλλα χαρακτηριστικά. Ένας που θέλει ένα απλό διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια για παράδειγμα, ένα μπάνιο, δεν τον νοιάζει η τοποθεσία ιδιαίτερα αν είναι πχ Πρίνος ή Πρινέ, θα βρει μέσα στο δίμηνο κάτι. Κάποιος που θέλει κάτι στοχευμένο τύπου με κήπο, ή να δέχονται κατοικίδια – που είναι και αυτό ένα μεγάλο πρόβλημα διότι δεν τα θέλει πλέον κανείς ιδιοκτήτης – θα δυσκολευτεί», περιγράφει ο κ. Πάγκαλος.
Από την πλευρά του, ο Ανδρέας Ανδρουλιδάκης, ιδιοκτήτης επίσης κτηματομεσιτικού γραφείου στο Ρέθυμνο, εστιάζει και στην αυξημένη ζήτηση για ενοικίαση κατοικίας στη πόλη, η οποία έχει προκύψει από τις ανάγκες διαφόρων επαγγελματικών ομάδων που έρχονται να εργαστούν εδώ. Ο κ. Ανδρουλιδάκης περιγράφει τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που έρχονται στο Ρέθυμνο να εργαστούν ακόμη και προσωρινά όπως είναι οι εκπαιδευτικοί, οι γιατροί, οι αστυνομικοί ή και πολιτικοί μηχανικοί και άλλοι απασχολούμενοι σε μεγάλα έργα που γίνονται στην περιοχή, όπως αυτό του ΒΟΑΚ. Η στεγαστική κρίση για τέτοιες περιπτώσεις είναι τεράστιο πρόβλημα στο να επιλέξουν το Ρέθυμνο ως τόπο εργασίας, ενώ για αρκετούς εργαζόμενους η πόλη μας δεν αποτελεί ζήτημα επιλογής αλλά καθήκοντος και σε κάποιες περιπτώσεις είναι αντιμέτωποι ακόμα και με κυρώσεις αν αρνηθούν τη θέση. «Υπάρχει μεγάλη δυσκολία στην εξεύρεση κατοικίας και ο λόγος είναι ότι σημειώνεται μεγάλη προσέλευση από εργαζόμενους διαφόρων κλάδων – όχι μόνο από φοιτητές γιατί πολλές φορές στεκόμαστε μόνο σε αυτό – όπως οι εκπαιδευτικοί, το επιστημονικό προσωπικό, οι γιατροί, οι εργαζόμενοι σε σώματα ασφαλείας. Οπότε με αυτή την έννοια υπάρχει μεγάλη ζήτηση και έτσι δεν υπάρχει διαθεσιμότητα. Θα αναλογιστεί κανείς και πως βρίσκουν σπίτι όλοι αυτοί; Με τεράστια δυσκολία. Και αυτός είναι και ο λόγος που είναι υψηλά τα ενοίκια: έχουμε μεγάλη ζήτηση και μικρή προσφορά. Πολλοί αναγκαστικά θα επιλέξουν να μείνουν κάπου περιφερειακά. Αλλά η γενικότερη κατάσταση είναι αποτρεπτική στο να έρθει κάποιος στο Ρέθυμνο να εργαστεί ή να φοιτήσει. Δεν είναι βέβαια αυτό πρόβλημα μόνο της πόλης του Ρέθυμνου. Το ίδιο αντιμετωπίζουν και οι γειτονικοί νομοί», επισημαίνει ο κ. Ανδρουλιδάκης. Μάλιστα, στο θέμα επιλογής του Ρεθύμνου ως τόπο κατοικίας, ο κ. Πάγκαλος αναφέρει ότι βάσει της δικής του εμπειρίας πολλοί φοιτητές αποφασίζουν να μην έρθουν στην πόλη να φοιτήσουν εξαιτίας του κόστους των ενοικίων: «Μου έχει συμβεί με φοιτητές πάρα πολύ συχνά, να με παίρνουν τηλέφωνο να μου λένε τελικά δεν θα κατέβουμε για φοίτηση διότι δεν βρήκαμε σπίτι οπότε μην μας έχετε υπόψη σας», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η κοινωνική προέκταση
Η στεγαστική κρίση στο Ρέθυμνο εξελίσσεται σε φλέγον κοινωνικό ζήτημα. Το θέμα αυτό πλέον γίνεται σχεδόν σε μόνιμη βάση αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα σε φίλους, οικογένεια, συναδέλφους. «Βρήκες τελικά σπίτι;», «Μα που έχουν πάει τα ενοίκια – Δεν είναι κατάσταση αυτή», «Θα με διώξει ο ιδιοκτήτης μου θέλει να κάνει το διαμέρισμα Airbnb».
Όλοι αναγκάζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να βολευτούν για να κάνουν τη δουλειά τους, το κόστος όμως της έκπτωσης που έχουν κάνει στις απαιτήσεις είναι μεγάλο, μιλώντας συχνά και για αμφιβόλου ποιότητας ζωής. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο το κόστος των ενοικίων ή η χαμηλή διαθεσιμότητα. Πλέον ακόμα και ένα σπίτι να ενοικιάζεις, η διαπραγματευτική σου δύναμη απέναντι στον ιδιοκτήτη εξαιτίας της όλης κατάστασης είναι ανύπαρκτη. Αν δεν συναινέσει κανείς σε κάποια απαίτηση όπως η αύξηση του ενοικίου κατά 50€ για παράδειγμα, τότε περιμένουν στην ουρά άλλοι 100 υποψήφιοι ενοικιαστές. «Αυτό σαφώς και ισχύει διότι εάν και εφόσον οι ενοικιαστές δεν συναινούν με τις απαιτήσεις του ιδιοκτήτη, σαφώς και θα βρεθούν άλλοι να συναινέσουν. Είναι ένα θέμα το οποίο έχει δώσει ιδιαίτερη ισχύ στους ιδιοκτήτες», σχολιάζει σχετικά ο κ. Ανδρουλιδάκης.
Ακόμη, πέραν των συνεπειών που έχει επιφέρει η στεγαστική κρίση στην επιλογή του Ρεθύμνου για εργασία ή φοίτηση, η όλη κατάσταση λειτουργεί αρνητικά και για τον θεσμό της οικογένειας, όπως επισημαίνει ο ίδιος. Όπως λέει, πολλά ζευγάρια εφόσον δεν μπορούν να εξασφαλίσουν μια βασική ανάγκη όπως η στέγαση σε αξιοπρεπείς συνθήκες, τότε δεν αποφασίζουν να προχωρήσουν στο να κάνουν οικογένεια. «Ένα πολύ μεγάλο θέμα είναι η ανάπτυξη της οικογένειας, διότι αν δεν βρίσκεις σπίτι ή το σπίτι είναι πολύ ακριβό αναγκαστικά δεν μπορεί να πάρει ένα ζευγάρι αυτή την απόφαση εύκολα. Η στεγαστική κρίση δεν αφήνει τα περιθώρια σε νέα ζευγάρια», επισημαίνει χαρακτηριστικά.
To σχέδιο πόλεως και οι εστίες
Η επέκταση του σχεδίου πόλεως όπου θα δοθεί η ευκαιρία σε επενδυτές να οικοδομήσουν νέες πολυκατοικίες αλλά και η ανέγερση των νέων φοιτητικών εστιών στου Γάλλου (1.810 διαμερίσματα – 2.710 κλίνες), αναμένεται να είναι δύο σημαντικές ενέργειες οι οποίες θα «ξεμπλοκάρουν», όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο κ. Πάγκαλος, το «στεγαστικό σύστημα» στο Ρέθυμνο.
«Πρέπει να ανοίξει το σχέδιο πόλεως και να αρχίσουν να χτίζονται καινούργιες πολυκατοικίες, να μπουν στην αγορά καινούργια διαμερίσματα, να ανοίξει η πόλη μας γιατί έχει «σκάσει». Έχουν μαζευτεί όλοι στον κύκλο και απλώς βρίσκουμε οικοπεδάκια μικρά και χτίζουμε Αν ανοίξει το σχέδιο πόλεως και φτιαχτούν ταυτόχρονα και οι φοιτητικές εστίες τα πράγματα θα γίνουν πολύ καλύτερα. Αναγκαστικά μετά και τα ενοίκια θα έρθουν σε μια ισορροπία. Μπορεί να μην συμβεί αυτό με την πρώτη πολυκατοικία που θα ανεγερθεί, μπορεί να μην συμβεί ούτε με τη δεύτερη, αλλά αν ανοίξει το σχέδιο πόλεως πιστέψτε με πάρα πολύς κόσμος περιμένει να χτίσει κάτι καινούργιο και να φτιάξει τέτοιου είδους διαμερίσματα. Και τότε θα «ξεμπλοκάρει» κάπως η κατάσταση», καταλήγει ο ίδιος.
